Wielka karuzela

Życiorys, który mógłby posłużyć za scenariusz niejednego filmu – Aleksander Weissberg-Cybulski był komunistą i więźniem NKWD, przyjacielem Einsteina i uczestnikiem powstania warszawskiego, autorem przełomowej książki o stalinowskim terrorze, która wyprzedziła „Archipelag GUŁag” Aleksandra Sołżenicyna o ponad dwie dekady. W biografii „Wielka karuzela” Irena Grudzińska-Gross z pasją i precyzją przywraca pamięć o jednym z najciekawszych polskich intelektualistów XX wieku – człowieku, który przeżył największe tragedie minionego stulecia i nie stracił nadziei. Zadeklarowany komunista i szpieg, który padł ofiarą prześladowań NKWD. Ofiara komunizmu i więzień, którego ze stalinowskich więzień próbował wyciągnąć sam Albert Einstein. Po wyjściu na wolność trafił wprost do krakowskiego getta, aby następnie wziąć udział w powstaniu warszawskim. Aleksander Weissberg-Cybulski, prawdopodobnie największy polski intelektualista, o którym nie mieliście pojęcia. Biografia Ireny Grudzińskiej-Gross to pierwsza tak obszerna opowieść o człowieku, który ponad dwie dekady przed „Archipelagiem GUŁag” Sołżenicyna zdemaskował terror stalinowskiej Rosji. Na kartach „Wielkiej czystki” opisał genezę i mechanizmy działania radzieckiego systemu przemocy, ale też postawę psychologiczną osadzonych w komunistycznych więzieniach. Grudzińska-Gross pokazuje też jego przyjaźnie z wybitnymi artystami i działaczami: Brechtem, Czapskim, Koestlerem czy Giedroyciem. Wypełnione dyskusjami kawiarnie przedwojennego Berlina, krwawo stłumione marzenie o utopijnej Moskwie i niepewność powojennego Paryża – to krajobrazy, w których prowadzona jest ta barwna historia. Upór, niezrażona przeszkodami praktyczność, konkretność, niestrudzona energia. Oto Aleksander Weissberg-Cybulski, pasażer dziejowej karuzeli, który w swym życiorysie skupił największe tragedie XX wieku, by zwycięsko z nich wyjść.